Er duikt een nieuwe reeks incidenten op waarbij koelkasten gehackt tweede golf lijkt te leiden tot ontregeling van koel- en vriesapparatuur in supermarkten. In landen als België, Zweden en Estland werden de instellingen van koelsystemen op afstand aangepast, met als gevolg dat koeling niet langer werkte zoals bedoeld. Voor sommige winkels betekende dat direct financieel en operationeel verlies: producten moesten uit het schap of zelfs worden weggegooid.
Wat dit extra gevoelig maakt, is dat de koelingen niet alleen ‘domme’ apparatuur zijn, maar worden aangestuurd door computersystemen die via internet kunnen worden beheerd. Daardoor kan een aanval zich vertalen naar warme frigo’s en vriezers—en naar risico’s voor voedselveiligheid.
Wat er in Europa gebeurde
Volgens meldingen werden koelsystemen in meerdere landen in de nacht van zondag op maandag ontregeld. In België werden koelenheden bijvoorbeeld in defrost (ontdooi-)modus gezet. Die modus is normaal bedoeld om ijs weg te nemen, maar in dit geval zorgde ze juist voor opwarming in plaats van koeling. Bij een deel van de getroffen locaties werd daarnaast de temperatuurinstelling verhoogd.
De impact verschilde per winkel. Sommige locaties moesten in korte tijd gekoelde of ingevroren producten verwijderen. Andere gevallen leken sneller onder controle, waarbij de temperatuur maar beperkt opliep en de situatie binnen minuten was opgelost.
Waarom koelsystemen kwetsbaar kunnen zijn
Refrigeration controls zijn computers die frigo’s en vriezers aansturen. Omdat deze systemen vaak op afstand beheerd kunnen worden door koeltechnische partijen, zijn ze soms verbonden met het internet. Dat biedt gemak, maar ook een extra aanvalsoppervlak: wie toegang weet te krijgen tot de beheerinterface kan instellingen wijzigen.
In de berichtgeving komt bovendien naar voren dat verouderde software en niet-aangepaste beveiligingsinstellingen een rol speelden. In sommige gevallen werd gesproken over systemen die niet op een afgeschermd netwerk draaiden en nog met standaardtoegang werkten.
Welke apparatuur en leveranciers worden genoemd
In meerdere landen worden systemen van Danfoss genoemd. In België en Estland gingen de incidenten volgens betrokken partijen in ieder geval samen met koelsystemen die door of met componenten van Danfoss werden geleverd. Niet elk getroffen verhaal noemt dezelfde fabrikant: in sommige gevallen werd ook gesproken over apparatuur van andere merken.
Daarnaast blijkt uit meldingen dat het niet altijd duidelijk is wie precies verantwoordelijk is. Het feit dat er verschillende werkwijzen tegelijk kunnen spelen, betekent niet automatisch dat éénzelfde actor alle aanvallen uitvoert.
Hoe aanvallen volgens meldingen lijken te werken
De exacte aanvalsketen is niet overal publiek uitgelegd. Wel wordt beschreven dat configuraties werden aangepast, waardoor koeling wegviel of juist opwarmende modi actief werden. In de berichtgeving worden ook parallellen gelegd met eerdere incidenten: aanvallen in verschillende landen zouden van dezelfde ‘categorie’ zijn.
Opvallend is dat in sommige gevallen toegang werd verkregen tot systemen bij individuele winkels, niet tot de omgevingen van koelservicebedrijven zelf. Dat kan betekenen dat beveiligingsmaatregelen aan beide kanten (winkel én beheerpartij) een rol spelen, bijvoorbeeld bij toegang tot de beheerinterface en de netwerkinrichting.
Wat operators nu concreet kunnen doen
Er circuleren richtlijnen die zijn gebaseerd op eerdere waarschuwingen rond specifieke controller- en managementsystemen. Daarbij komt steeds één kernpunt terug: zorg dat de apparaten niet zomaar vanaf het openbare internet benaderbaar zijn en dat beheer alleen via een veilige route gebeurt.
Voor systemen die (nog) niet gecompromitteerd zijn
- Beperk internettoegang: zorg dat apparaten niet bereikbaar zijn vanaf het internet, ook niet via netwerkcomponenten die publiek IP-verkeer doorlaten.
- Controleer de volledige configuratie: kijk specifiek naar instellingen zoals ontrooi-/defrost-schema’s.
- Beheer via veilige netwerken: richt beheer alleen in via een beveiligde VPN of een afgeschermd netwerk. Een firewallfilter op basis van IP’s kan in een noodsituatie helpen, maar is geen structurele oplossing.
- Volg fabrikant-good-practices: update firmware waar mogelijk en pas beveiligingsinstellingen aan. In de meldingen wordt bijvoorbeeld genoemd dat de beveiligingsmodus op ‘Strict’ gezet moet worden en dat standaardwachtwoorden vervangen moeten zijn.
Voor systemen die wél geraakt zijn
Als een apparaat gecompromitteerd wordt vermoed, wordt daarnaast aangeraden om het systeem opnieuw op te starten of terug te zetten naar fabrieksinstellingen. Daarna volgt reconfiguratie voordat het weer in productie wordt genomen. Het idee: voorkomen dat ongewenste instellingen of toegangspaden blijven bestaan.
Let extra op verouderde apparaten
Een belangrijk waarschuwingspunt is dat end-of-life apparatuur—apparaten die geen beveiligingsupdates meer ontvangen—extra risico loopt als ze nog online bereikbaar zijn. Een simpele fabrieksreset alleen is dan onvoldoende, omdat het apparaat mogelijk opnieuw kan worden benaderd met dezelfde zwaktes.
Voedsel en bedrijfsvoering: de ‘cyber’ impact is tastbaar
Cyberincidenten in retail worden vaak gezien als dataverlies of verstoring van systemen. In dit geval gaat het juist om fysieke gevolgen: koeling die niet langer werkt zoals gepland. Dat vertaalt zich direct naar voedselverspilling, omzetverlies, extra operationele handelingen en soms zelfs het afschakelen van verkoop of herbevoorrading.
Dat maakt dit type dreiging bij uitstek relevant voor directies en securityteams. Het gaat niet alleen om IT-bescherming, maar ook om het veilig houden van processen die direct de productkwaliteit bepalen.
Vergelijkbare incidenten en bredere lessen
Als je wilt begrijpen hoe snel cyberdreiging zich kan vertalen naar verstoring, helpt het om incidenten in andere sectoren te bekijken. Denk bijvoorbeeld aan recente aanvallen op internetafhankelijke systemen, of aan campagnes waarin beheerinterfaces centraal staan. Op onze site lees je meer over hoe dit soort aanvallen zich kan opstapelen in de bredere dreigingsmix, bijvoorbeeld in Bron: https://thehackernews.com/2026/11/second-wave-of-cyberattacks-hits.html
