Steeds meer aanvallen worden versneld door kunstmatige intelligentie, terwijl nieuwe rekenkracht in het vooruitzicht staat die moderne versleuteling kan ondermijnen. In een brede survey kijkt PwC naar de manier waarop organisaties omgaan met AI- en quantumdreigingen — en naar de kloof tussen innovatie en basisbescherming.
De rode draad: te weinig bedrijven bouwen hun verdedigingslinie op het juiste tempo. Daardoor nemen risico’s toe, juist wanneer aanvallers sneller, schaalbaarder en slimmer opereren dan teams van defenders kunnen bijbenen.
Waarom AI-aanvallen nu al prioriteit krijgen
In het PwC-onderzoek staat AI centraal, omdat aanvallen met AI sneller en in grotere volumes worden uitgevoerd. Veel leiders geven aan dat ze zich het minst voorbereid voelen op dreigingen die gericht zijn op hun eigen AI-systemen.
Daarnaast worden verschillende aanvalstypen genoemd waar men moeite mee heeft. Denk aan het compromis van autonome botnets, adversarial attacks en data poisoning. Het zijn geen theoretische scenario’s: ze sluiten aan op het idee dat AI niet alleen wordt gebruikt door organisaties, maar ook door aanvallers om het gedrag van systemen te sturen.
Prompt injection: de kwetsbaarheid waar je niet zomaar vanaf bent
Een belangrijke les uit de recente AI-context is dat prompt engineering volgens OpenAI niet “definitief oplosbaar” zou zijn. In de praktijk betekent dit dat prompt injection — een techniek die een LLM kan misleiden of data kan laten lekken — structureel aandacht vraagt.
Ook in beveiligingslists voor LLM-toepassingen duikt prompt injection steeds terug als topdreiging. Dat is relevant, omdat het type aanval niet alleen om een enkel defect draait, maar om het ontwerp en de omgang met instructies en input binnen AI-toepassingen.
AI voor detectie: belofte groot, autonomie terughoudend
PwC noemt AI als een belangrijke route voor detectie en alerting. Tegelijkertijd blijkt er terughoudendheid om volledig autonome AI-uitvoering in te zetten zonder menselijke goedkeuring.
Volgens de resultaten geven leiders aan dat vooral betrouwbaarheid en volwassenheid de belangrijkste redenen zijn. Daarnaast speelt een tekort aan vaardigheden in AI-toezicht en governance mee. Met andere woorden: organisaties willen snelheid, maar vertrouwen de keten nog niet volledig.
Snelheid wint terrein, maar “autonomie” is vaak beperkt
Wie AI-gedreven aanvallen ziet versnellen, merkt dat menselijke respons alleen niet langer genoeg kan zijn. PwC stelt wel dat “autonomous agent defense” qua snelheid kan aansluiten, maar dat volledige autonomie in de praktijk discutabel blijft zolang er een mens in de beslisketen zit.
De spanning is duidelijk: zonder voldoende autonomie dreig je opnieuw in te halen met vertraging. Met te veel autonomie vergroot je tegelijkertijd het aanvalsoppervlak.
De handelsbalans: meer autonomie kan ook meer risico betekenen
Een van de paradoxen die in de survey naar voren komt, is dat meer autonomie en agents niet alleen voordelen brengen. Full autonomy kan het aanvalsoppervlak vergroten, omdat systemen meer kunnen doen, meer data aanraken en meer logica uitvoeren.
Daarom draait het niet alleen om technische keuzes, maar ook om verantwoordelijkheden. Want er is volgens PwC geen standaard eigendomsmodel: accountability ligt bij verschillende functies, van technische leiding tot een aangewezen AI-verantwoordelijke. Opvallend is dat een relatief klein deel dit bij de CISO of cyberfunctie neerlegt.
Voor organisaties betekent dit dat security en AI-governance niet los van elkaar kunnen worden gepland. Wie beslist, wie auditeert en wie stopt: dat moet vooraf scherp zijn.
AI in beveiliging helpt, maar verandert de fundamentals niet
De survey benadrukt dat de kern van cybersecurity niet is vervangen door AI. Alleen het proces verschuift: door nieuwe technologie zijn er meer manieren om een netwerk op snelheid te compromitteren.
Dat maakt de fundamenten belangrijker dan ooit. Met andere woorden: AI kan detectie versnellen of triage verbeteren, maar het blijft essentieel om de basis op orde te hebben: beveiligde data, duidelijke verantwoordelijkheden, sterke operationele continuïteit en goede “cyber hygiene”.
“Steal nu, decrypt later”: het quantumvraagstuk als extra druk
Naast AI is quantumtechnologie een tweede grote factor in de PwC-schets. De kern is het idee van “harvest now, decrypt later”: aanvallers kunnen vandaag data stelen die later — wanneer kwantumcomputers voldoende krachtig zijn — alsnog ontsleuteld kan worden.
In die context verandert de tijdslijn. Je gaat niet alleen kijken naar wat vandaag al direct kan worden misbruikt, maar ook naar wat later met gestolen gegevens kan gebeuren. Dat vraagt om een beleid dat verder kijkt dan de korte termijn.
Quantumresistente cryptografie: wel tijd, maar weinig implementatie
PwC benoemt dat er een oplossing bestaat: het vervangen van huidige versleuteling door quantum resistant cryptography. Toch geeft het onderzoek aan dat maar een klein deel van de respondenten hier daadwerkelijk mee bezig is.
De boodschap is dat de voorbereiding al nodig is, maar dat de adoptiesnelheid achterblijft. Daarmee groeit de kans dat organisaties te laat in beweging komen wanneer het “Q-day”-moment dichterbij komt.
Budgetten stijgen, maar de bodem moet eerst kloppen
Een positief punt: leiders verwachten dat de beveiligingsbudgetten toenemen. Daarbij wordt AI vaak gezien als topprioriteit binnen cyberbudgetten.
Maar PwC waarschuwt voor een bekende valkuil. Als je investeert in nieuwe tools en AI-capaciteiten zonder een stevige onderlaag voor databeveiliging, governance en operationele continuïteit, dan bouw je alsnog op zwakke fundamenten.
Het gaat dus om de samenhang: AI-gedreven detectie, veilige processen rondom data en een aanpak voor toekomstige cryptografische risico’s moeten parallel groeien.
Wat betekent dit voor je organisatie? Praktische startpunten
Als je de PwC-conclusies vertaalt naar dagelijkse actie, zijn er een paar logische stappen om de basis versneld op orde te krijgen.
- Beveilig je AI-applicaties met focus op input en gedrag: houd rekening met prompt injection en zorg dat je AI-systemen niet vrij te interpreteren opdrachten uitvoeren zonder passende controles.
- Maak betrouwbaarheid en governance meetbaar: leg vast wanneer AI wel en niet zelfstandig mag handelen, en hoe je performance en volwassenheid controleert.
- Versterk datadekking en encryptiestandaarden: encryptie blijft belangrijk, maar je moet ook kijken naar bescherming van data tegen “later decrypt”-scenario’s.
- Start vroeg met post-quantum plannen: breng je cryptografielandschap in kaart en ontwikkel een traject richting quantumresistente oplossingen.
- Leg accountability vast voor AI en security: zorg dat duidelijk is wie besluit, wie controleert en wie verantwoordelijk is voor het afwijken van standaarden.
Door deze punten te combineren, verklein je de kans dat AI-innovatie je security achterstand vergroot.
Versterk je aanpak met bestaande securityfundamentals
De implementatie van AI en de voorbereiding op quantumdreigingen hoeven geen losse projecten te worden. Het is juist verstandig om te starten vanuit security fundamentals, en vervolgens iteratief te moderniseren.
Als je die basis nog verder wilt aanscherpen, kan dit artikel helpen: Focus op security fundamentals: AI versnelt, basis blijft. Daarin komt het idee terug dat versnelling door AI alleen werkt wanneer je fundamenten al stevig staan.
Daarnaast is het relevant om te kijken naar supply chain en het bredere risico-ecosysteem rond software en credentials. Software supply chain moderniseren: minder CVE-risico sluit aan bij het thema dat beveiliging continu moet worden verbeterd, niet alleen wanneer een specifieke AI- of quantumdrempel opduikt.
Conclusie: tech beweegt snel, securityfundamenten moeten sneller worden toegepast
PwC schetst een duidelijk beeld: AI- en quantumdreigingen worden steeds urgenter, maar veel organisaties blijven achter met praktische implementatie. AI-aanvallen richten zich bovendien op de AI-systemen zelf, terwijl quantum een extra tijdsdruk toevoegt door datadiefstal voorafgaand aan ontsleuteling in de toekomst.
De kern blijft echter dezelfde: je kunt investeren in AI en geavanceerde beveiligingstools, maar zonder sterke databeveiliging, operationele continuïteit, duidelijke accountability en goede cyber hygiene blijft het fundament zwak. De uitdaging is dus niet alleen het kiezen van technologie, maar vooral het sneller en consequenter toepassen ervan.
Bron: https://www.securityweek.com/enterprises-struggle-to-prepare-for-ai-and-quantum-threats-pwc-says/
