In Tallinn is de NATO-oefening Crossed Swords 2026 gestart. De uitvoering loopt van maandag tot en met vrijdag, met de nadruk op het plannen en timing geven van cyberoperaties. Wat dit jaar opvalt: AI-agenten krijgen een duidelijke rol binnen de trainingsomgeving, zodat deelnemers leren hoe je die systemen verantwoord inzet in het operationele werkveld.
Meer dan 250 deelnemers uit ruim veertig landen doen mee. Het gaat om een mix van NATO-leden en niet-leden, afkomstig uit nationale cybereenheden én ondersteunende specialismen zoals threat hunting en digitale forensische teams. Op commandoniveau wordt geoefend met het aansturen van zowel offensieve als defensieve cybercapaciteiten, terwijl specialisten juist tactische uitvoering verder verfijnen.
Synchronisatie staat centraal: cybereffecten op het juiste moment
Een van de kernpunten van de oefening is timing. De deelnemers testen hoe cybereffecten niet “tegelijkertijd” moeten plaatsvinden, maar in een volgorde die past bij kinetische militaire acties of special operations. Daarbij gaat het om nauwkeurige synchronisatie: de tijd wordt gemeten in minuten, niet in uren.
De oefenleiding benadrukt dat het probleem complexer wordt zodra AI aan beide kanten van de keten meedoet. AI kan namelijk de snelheid en dynamiek van handelingen vergroten, waardoor planning en controle moeilijker zijn dan in traditionele scenario’s.
Nieuwe AI-agenten-track: bouwen, inzetten en evalueren
Voor het eerst bevat Crossed Swords 2026 een aparte track voor AI-agenten. Daarin oefenen deelnemers met het ontwikkelen, uitrollen en vervolgens beoordelen van agents. Belangrijk is dat ze niet alleen “naast” de agents trainen, maar ook daadwerkelijk samenwerken in een gedeeld operationeel ritme.
De omgeving draait met lokaal gehoste AI. Daarnaast is er voor het eerst ook gebruik van OpenAI’s Daybreak cyber defense offering binnen de oefencontext. Daarmee wordt de integratie van AI in defensieve workflows concreet geoefend, in plaats van beperkt te blijven tot theoretische uitleg.
De achterliggende gedachte is tweeledig. Enerzijds willen organisatoren de kracht van AI benutten. Anderzijds moet er menselijk toezicht blijven bestaan, zeker omdat het gaat om multi-domeinmissies met meerdere systemen, teams en afhankelijkheden.
Mens in de regie: AI gebruiken zonder controle kwijt te raken
In de communicatie over de oefening komt steeds één boodschap terug: AI vergroot de snelheid, maar vraagt om stevige kaders. Deelnemers trainen daarom niet alleen techniek, maar ook governance in het operationele proces. Wie beslist wanneer een AI-agent actie onderneemt? Hoe wordt een effect geverifieerd? En hoe voorkom je dat beslissingen leiden tot ongewenste impact?
Dat toezicht is extra relevant omdat cyberoperaties niet op zichzelf staan. In de oefenopzet moeten cybereffecten op het juiste moment aansluiten bij andere acties. AI kan daarbij behulpzaam zijn voor planning en uitvoering, maar het blijft cruciaal dat mensen de eindverantwoordelijkheid dragen.
Cyber en special operations worden gekoppeld aan één trainingsflow
Crossed Swords 2026 koppelt de cybercomponent ook aan een training voor special operations forces. Daardoor ontstaat een realistische oefenketen waarin commandostructuren cyber en fysieke acties op elkaar afstemmen.
Op strategisch niveau gaat het om het verbeteren van de manier waarop staff ofensieve en defensieve cybermiddelen richt. Op tactisch niveau ligt de focus op praktische vaardigheden: het uitvoeren, bijsturen en evalueren van cyberhandelingen terwijl het scenario verandert.
Wie deze vertaalslag naar “realistische cyberoperaties” begrijpt, herkent de bredere ontwikkeling in het veld: cybertraining verschuift steeds meer van losse technische cases naar geïntegreerde scenario’s met tijdsdruk en besluitvorming.
Bescherming van kritieke infrastructuur: ook civiele partners doen mee
Een ander aandachtspunt is hoe nationale cyberkrachten samenwerken met civiele partners. De oefening bouwt bescherming van kritieke infrastructuur expliciet in binnen de planning.
Daarbij ondersteunen meer dan twintig organisaties het evenement met expertise, systemen om doelen te raken en gespecialiseerde tooling. In de berichtgeving worden onder andere Bitdefender, ESET, Elastic, Mandiant, OpenAI, Stamus Networks, TryHackMe en het International Committee of the Red Cross (ICRC) genoemd.
Deze combinatie maakt het trainingsdoel breder dan alleen “aanvallen testen”. Het gaat ook om verdediging en om het inbouwen van realistische afhankelijkheden tussen organisaties, processen en technische controles.
Als je wilt zien hoe de training van cybercapabilities breder wordt benaderd, is ook dit artikel over bredere cyberdreigingen relevant: Focus op recente cyberdreigingen: van DDoS tot supply chain.
Crossed Swords groeit: van red teaming naar gecombineerde operaties
Crossed Swords heeft zijn oorsprong in een red teaming workshop uit 2014. In de jaren daarna is het uitgegroeid naar command-level training en naar scenario’s waarin cyber en kinetische activiteiten samenkomen.
Volgens de beschikbare informatie is de deelname in recente edities flink toegenomen. Rond 2022 nam het aantal deelnemers toe tot ongeveer 120 personen uit 24 landen, en in de vorige editie waren er circa 240 deelnemers uit ongeveer veertig naties. Voor Crossed Swords 2026 liggen die aantallen verder hoger, met meer dan 250 deelnemers uit ruim veertig landen.
Die groei past bij een bredere trend in de sector: cybertraining wordt intensiever, meer gelaagd en steeds vaker ingebed in multi-domein oefeningen.
Wat betekent dit voor organisaties die AI inzetten?
Hoewel Crossed Swords een militaire context heeft, liggen de lessen op het niveau van governance en operationele voorbereiding dichterbij dan je misschien denkt. De oefening laat zien dat AI-agenten niet alleen een tech-demo zijn, maar onderdeel worden van besluitvorming, planning en uitvoering—mits er controlemechanismen zijn.
Voor organisaties die AI gebruiken (of willen gebruiken) zijn dit praktische aandachtspunten:
- Plan synchronisatie: AI-acties moeten passen bij het bredere proces, met duidelijke volgorde en deadlines.
- Leg menselijke rollen vast: bepaal wie besluit, wie verifieert en wie ingrijpt bij afwijkingen.
- Train met scenario’s: test AI-agenten in realistische ketens, niet alleen in losse taken.
- Veranker verdediging: AI hoort ook in defensieve workflows en detectie te landen.
Wil je daarnaast kijken naar hoe cybertraining en verdediging steeds sneller moeten aansluiten op echte dreigingen? Dan kan je dit verwante onderwerp gebruiken om je context te verbreden: AI SOC gereedheid: check vóór je uitrolt.
Conclusie
Crossed Swords 2026 maakt duidelijk dat AI-agenten steeds meer onderdeel worden van operationele cybertraining. De oefening legt de nadruk op synchronisatie tussen cybereffecten en kinetische of special operations-acties, en tegelijk op het behoud van menselijk toezicht zodra AI aan de “live” kant komt.
Voor organisaties is de belangrijkste takeaway: wie AI-agenten inzet, moet ze niet alleen bouwen of integreren, maar ook trainen binnen een gecontroleerde workflow met heldere besluitvorming. Zo blijft de snelheid van AI samengaan met veiligheid, verificatie en verantwoordelijkheid.
